რუსეთში აკრძალული სპექტაკლი „ნურიევი“ ამჯერად ბერლინში დაიდგა.
მოსკოვის დიდ თეატრში, 2020 წელს დადგმული ნახევრად დრამატული და ნახევრად ქორეოგრაფიული სპექტაკლი „ნურიევი“, რომელიც რეჟისორმა კირილ სერებრენიკოვმა და ქორეოგრაფმა იური პოსოხოვმა სახელგანთქმული მოცეკვავის, რუდოლფ ნურიევის ხსოვნას მიუძღვნეს, 2023 წელს თეატრის რეპერტუარიდან „ტრადიციული ღირებულებების დაცვის“ საბაბით ამოიღეს.
და აი, ახლახან, 21 მარტს, სპეტაკლი Staatsballett Berlin-ის სოლისტების, დამდგმელი რეჟისორისა და ქორეოგრაფის ძალისხმევით ბერლინის „შტაატსოპერის“ სცენაზე აღდგა. გერმანული პრესა წერს, რომ მეოცე საუკუნის ერთ–ერთი ყველაზე გამორჩეული მოცეკვავის შესახებ ბალეტის დადგმის იდეა თავის დროზე, ქორეოგრაფ იური პოსოხოვს ეკუთვნოდა, რომელიც ამჟამად სან–ფრანცისკოში საბალეტი დასის ხელმძღვანელია. მოგვიანებით სწორედ მან შესთავაზა სერებრენიკოვს საცეკვავო ფორმა დრამატული შინაარსის ეპიზოდებით გაემდიდრებინა.
შეიძლება ითქვას, რომ მოსკოვში ამ სპექტაკლის დადგმა 2020 წელს გარკვეულწილად სასწაულებრივი ამბავი იყო, რადგან მაშინ უკვე დაწყებული იყო „თეატრალური საქმე“, რომელიც პოლიტიკურად აშკარად მოტივირებულ შინაარს ატარებდა და ფაქტობრივად, რეჟისორ სერებრენიკოვის დევნასა და დაპატიმრებას უკავშირდებოდა.
„ნურიევის“ (ორიგინალური სახელწოდებაა Nureyev) ახალი ვერსია კიდევ უფრო გავრცობილია. ეს არის არამხოლოდ ბალეტი, არამედ წარმოდგენა, რომელიც აერთიანებს ბალეტს, ოპერასა და დრამას. სპექტაკლისთვის მუსიკა დაწერა კომპოზიტორმა ილია დემუცკიმ, ხოლო მხატვარი და კოსტიუმების ავტორია ელენა ზაიცევა. აღსანიშნავია, რომ სპექტაკლის დეკორაციები ხელახლა შეიქმნა და ტრანსფირმირდა, რადგან ბერლინის საოპერო სცენა „ბოლშოის“ სცენისაგან განსხვავებით, შედარებით მცირე მოცულობისაა.
„რა თქმა უნდა, რუდოლფ ნურიევი მეოცე საუკუნის ბალეტის სამყაროს სუპერვარსკვლავი იყო, რადგან არამხოლოდ რევოლუცია მოახდინა მამამკაცთა ცეკვაში, არამედ საფრანგეთში დარჩენის შემდეგ ხელმძღვანელობდა პარიზის „გარნდ ოპერას“. როგორც ქორეოგრაფმა, მან შექმნა შესანიშნავი კლასიკური ქორეოგრაფიის ნიმუშები“ – აღნიშნავს „შტაატსოპერის“ სამხატვრო ხელმღვანელი, კრისტიან შპაკი.
გრანდიოზულ დადგმაში, რომელშიც 120 მოცეკვავის, მსახიობის და მომღერლის ძალისხმევა გაერთიანდა, ფაქტობრივად ყველაფერია – ნურიევის პირადი ცხოვრებიდან დაწყებული (ის ღიად ბისექსუალი იყო; ჯერ მოცეკვავე მარგო ფონგტეინის მეუღლე და შემდეგ, დანიის სამეფო ბალეტის სოლისტის, ერიკ ბრუნის სექსუალური პარტნიორი და მეგობარი), მისი შემოქმედებითი მასშტაბით დამთავრებული (საცეკვავო ეპიზოდები ბალეტებიდან – „გედების ტბა“, „ჟიზელი“, „დონ კიხოტი“, „ბაიადერა“).
„ნურიევი“ მთლიანად კლასიკური ფორმით სტრუქტურირებული სპექტაკლია. ის აერთიანებს დრამას, ბალეტს, თანამედროვე ქორეოგრაფის და ასევე ოპერის ინტერლუდიებს. იური პოსოხოვის ორიგინალური ქორეოგრაფია და კლასიკოსი კომპოზიტორების ცნობილი სიმფონიები ილია დემუცკის თანამედროვე მუსიკას ენაცვლება. პოსოხოვმა ასევე შექმნა ძალიან მნიშვნელოვანი ქორეოგრაფიული სცენა, რომელიც ასახავს ნურიევის გაქცევას პარიზის აეროპორტიდან.
ეს იყო მართალაც უნიკალური ამბავი, რომელიც 1961 წლის 16 ივნისს პარიზის „ორლის“ აეროპორტში მოხდა. საგასტროლოდ ჩასული კიროვის სახელობის საბალეტო დასი უკან ბრუნდებოდა, როდესაც აეროპორტის გასასვლელიდან, ნურიევი წინსაწარი შეთანხმებით მოტოციკლეტით გაიცა. მოგვიანებით ამ გაქცევას დასავლურმა პრესამ „თავისუფლებისკენ ნახტომი“ უწოდა.
საინტერესოა, რომ ნურიევის როლს ბრაზილიელი მოცეკვავე დავიდ სოარეში ასრულებს, რომელმაც საბალეტო კარიერა მოსკოვში დაიწყო და უკრაინის ომამდე რამდენიმე წლის განმავლობაში „ბოლშოის“ სოლისტი იყო. ახლა ის ბერლინის „შტაატსბალეტში“ ცეკვავს და გარკველ პარალელებსაც ხედავს თავის ცხოვრებასა და ლეგენდარულ ნურიევს შორის.
როგორც გამოცემა „დოიჩე ველე“ წერს, ძალიან შთამბჭედავია პირველივე სცენა. ფარდა იხსნება და იწყება აუქციონი, რომელზეც გარდაცვლილი ბალეტის ვარსკვლავის, რუდოლფ ნურიევის პირადი ნივთები იყიდება: საკონცერტო კოსტიუმები, ანტიკვარული ავეჯი, ნახატები, ხალიჩები აღფრთოვანებული თაყვანისმცელმების საჩუქრები… სცენის სიღრმეში კი ნურიევის განუმეორებელი ცეკვა ვიდეოეკრანზე პროეცირდება!
პრემიერიდან ორი–სამი კვირის შემდეგ, უკვე აპრილში, ფრანგულ–გერმანული სატელევიზიო არხი Arte „ნურიევს“ ტელევიზიითაც უჩვენებს. ასე რომ, დიდი მოცეკვავის მილიონობით თაყვანისმცემელს მთელს მსოფლიოში სპეტაკლის ნახვის შესაძლებლობა ექნება.
