ფინეთის პრეზიდენტი ალექსანდერ სტუბი და ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრი იონას გარ სტორე რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს ტელეფონით ესაუბრნენ და უკრაინაში ომის დასრულებისკენ მოუწოდეს. ამით მათ დაარღვიეს დასავლეთევროპელი ლიდერების ხანგრძლივი პრაქტიკა, თავი აარიდონ კრემლთან პირდაპირი კონტაქტისთვის. დასავლური მედიის ცნობით, საუბარი, დაგეგმილი 20 წუთის ნაცვლად, საათნახევარს გაგრძელდა.
საუბრის შემდეგ გავრცელებულ განცხადებებში სტუბმა და სტორემ თქვეს, რომ საუბარი დიპლომატიურ პროცესზე გავლენის მოხდენას ისახავდა მიზნად და უკრაინასთან შეთანხმებით გაიმართა. ლიდერები პუტინს ომის დასრულებისა და მოლაპარაკებების განახლების აუცილებლობაზე ესაუბრნენ, რის შემდეგაც უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისაც დაუკავშირდნენ. ინიციატივა უკავშირდება ნოემბრის დასაწყისში აბუ-დაბიში დაგეგმილ შეხვედრებს, რომლებშიც უკრაინის, რუსეთისა და აშშ-ის წარმომადგენლებმა უნდა მიიღონ მონაწილეობა.
„პუტინთან საუბარი გულწრფელი და შინაარსიანი იყო. რუსეთი ჩვენი მეზობელი ქვეყანაა. ამ ომის შედეგი პირდაპირ გავლენას მოახდენს როგორც ჩვენს, ისე მთლიანად ევროპის უსაფრთხოებაზე. ომის დასრულება პირდაპირ მოლაპარაკებებს მოითხოვს“, – განაცხადეს სტუბმა და სტორემ ერთობლივ განცხადებაში.
სტორეს თქმით, ომს უდიდესი ადამიანური და მატერიალური დანაკარგები მოაქვს, ხოლო მისი შედეგები მომავალ თაობებზეც აისახება. ლიდერებმა ხაზი გაუსვეს საომარი მოქმედებების დეესკალაციის აუცილებლობას და დაადასტურეს, რომ უკრაინის მხარდაჭერას გააგრძელებენ.
ფინეთისა და ნორვეგიის საუბარი პუტინთან გააკრიტიკა დანიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა. მისი თქმით, ევროპამ ერთიანად უნდა იმოქმედოს და არა ცალ-ცალკე. ფრედერიკსენმა ასევე განაცხადა, რომ არ ხედავს ნიშნებს, რომ რუსეთს მშვიდობა სურს.
სტუბმა და სტორემ განმარტეს, რომ პუტინთან საკუთარი ქვეყნების ლიდერების რანგში ისაუბრეს და არა მთელი ევროპის სახელით. მათ დაადასტურეს, რომ უკრაინის მხარდაჭერას გააგრძელებენ.
კრემლთან დაახლოებული წყაროს ცნობით, ევროკავშირის ლიდერებიდან პუტინს ტელეფონით ბოლოს საფრანგეთის პრეზიდენტი ემანუელ მაკრონი ესაუბრა. წყაროს თანახმად, საუბარი ივლისში შედგა, საჯაროდ არ გახმაურებულა და შედეგი არ მოჰყოლია.
კრემლი კომპრომისისთვის მზადყოფნის ნიშნებს არ ავლენს
კრემლის განცხადებით, პუტინმა საუბრისას აღნიშნა, რომ სამართლიანი და ხანგრძლივი მშვიდობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნება შესაძლებელი, თუ რუსეთის ინტერესები სრულად და უპირობოდ იქნება გათვალისწინებული. ამასთან, მოსკოვმა ევროკავშირისა და ნატოს ქვეყნები კონფრონტაციულ პოლიტიკაში დაადანაშაულა, რომელიც, მისი მტკიცებით, საომარ მოქმედებებს ახანგრძლივებს.
კრემლთან დაახლოებული წყაროს ინფორმაციით, პუტინმა ჩრდილოეთ ევროპის ლიდერებს განუცხადა, რომ რუსეთი უკრაინის დონბასის რეგიონის მთლიანად დაკავების მიზანთან დაკავშირებით კომპრომისზე წასვლას არ აპირებს. ევროპელმა ლიდერებმა კი აღნიშნეს, რომ აუცილებელია სამართლიანი მშვიდობის მიღწევა.
რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა ვლადიმირ პუტინის ნორვეგიელ და ფინელ ლიდერებთან საუბრის შემდეგ განაცხადა, რომ „ომი გაგრძელდება“ და რომ „შესაძლოა, მისი გამწვავების ტენდენციაც კი იყოს“.
ლავროვმა თქვა, რომ მას საუბრის ყველა ჩანაწერი არ უნახავს, თუმცა „არაფერი ყოფილა ახალი“.
„ეს აჩვენებს ევროპელების სურვილს, ჩაერთონ მოლაპარაკებების პროცესში. თუმცა კითხვაა, რა პოზიციიდან უნდა ჩაერთონ ისინი ამ პროცესში. ჯერჯერობით ჩვენ ვერ ვხედავთ ცვლილებას ევროპის მიდგომაში, რომელიც დოკუმენტს დოკუმენტზე იღებს, განცხადებას განცხადებაზე აქვეყნებს, გმობს რუსეთს და ომის შეწყვეტას მოითხოვს იმის სრულად იგნორირებით, რითიც ეს ყველაფერი დაიწყო“, – თქვა მან.
აშშ-ის პოლიტიკა და დაძაბულობა ევროპელ ლიდერებს შორის
სიტუაციას ართულებს ვაშინგტონისა და კიევის ურთიერთობების გაუარესებაც. მიმდინარე თვეში ტრამპი დათანხმდა რუსეთისგან დიზელის მიწოდებასთან დაკავშირებულ შეთანხმებას და შეამსუბუქა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციები. მან ასევე განაცხადა, რომ უკრაინელებისთვის დროა, ზელენსკი შეცვალონ. უკრაინამ დამატებით გამოთქვა შეშფოთება აშშ-ის მხრიდან სადაზვერვო ინფორმაციის გაზიარების შემცირებისა და სამხედროებისთვის მნიშვნელოვანი სატელიტური ინტერნეტსერვისების შეფერხების გამო.