აშშ-ის სამხედრო ძალებმა 15 ივლისის დილით ისევ აამოქმედეს ირანის პორტების ბლოკადა მას შემდეგ, რაც თეირანი ჰორმუზის სრუტის გავლით მოძრავ გემებს დაესხა თავს.
ამას, თავის მხრივ, მოჰყვა ირანული თავდასხმები სპარსეთის ყურის იმ ქვეყნებზე, რომლებშიც ამერიკული სამხედრო ბაზებია განთავსებული.
ირანის ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, მხოლოდ ბოლო ღამის თავდასხმების შედეგად 260-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა, რაც დაბომბვების ინტენსივობის ზრდაზე მიუთითებს. მთავრობის პრესსპიკერის, ფატემე მოჰაჯერანის განცხადებით, „ბოლო დღეებში“ 30-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, თუმცა, დამატებითი დეტალები არ უთქვამს.
აშშ-მა ირანის პორტების ბლოკადა პირველად აპრილის შუა რიცხვებში დააწესა, ხოლო ივნისის შუა რიცხვებში მოხსნა – ერთი დღის შემდეგ იმ დროებითი შეთანხმების გაფორმებიდან, რომელმაც ირანის ბირთვული პროგრამისა და სხვა საკითხების შესახებ მოლაპარაკებებისთვის 60-დღიანი ვადა განსაზღვრა. თუმცა მოლაპარაკებები შეჩერდა, რადგან ჰორმუზის სრუტის გარშემო სამხედრო დაპირისპირება გამწვავდა.
ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა 14 ივლისს განაცხადა, რომ ბლოკადის საპასუხოდ ახლო აღმოსავლეთიდან ენერგორესურსების ექსპორტის სრულად შეჩერებას განიხილავს.
„რეგიონიდან ნავთობისა და გაზის ექსპორტი ან ყველასთვის იქნება შესაძლებელი, ან საერთოდ არავისთვის“, – ნათქვამია კორპუსის განცხადებაში.
როდესაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა 14 ივლისს ბლოკადის აღდგენის შესახებ გამოაცხადა, მან ასევე თქვა, რომ ჰორმუზის სრუტის გავლით მოძრავ გემებს 20%-იან მოსაკრებელს დააკისრებდა. თუმცა რამდენიმე საათში ამ გეგმაზე უარი განაცხადა და განმარტა, რომ სპარსეთის ყურის არაბი მოკავშირეების თხოვნა გაითვალისწინა.
აშშ-მა და ირანმა ბლოკადის აღდგენის პარალელურად ახალი დარტყმები განახორციელეს
აშშ-მ ბლოკადის აღდგენის ფონზე ირანის წინააღმდეგ კიდევ ერთი მასშტაბური სამხედრო ოპერაცია ჩაატარა. ცენტრალური სარდლობის (CENTCOM) განცხადებით, შვიდი საათის განმავლობაში ათეულობით სამიზნე დაბომბეს.
ირანის ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენელმა ჰოსეინ კერმანპურმა მხოლოდ დაშავებულთა რაოდენობა დაასახელა, თუმცა დაღუპულებზე ინფორმაცია არ გაუვრცელებია. მისი თქმით, დაშავებულთა რაოდენობა მნიშვნელოვნად აღემატება აშშ-სა და ირანს შორის ბოლო პერიოდში მომხდარი ნებისმიერი სხვა შეტაკების მაჩვენებელს.
ხელისუფლებას თავდასხმების დეტალები არ განუმარტავს, თუმცა ადგილობრივი ცნობებით, ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი დარტყმა ომანის ყურის სანაპიროზე მდებარე სისტანისა და ბელუჯისტანის პროვინციას მიადგა.
ოთხშაბათს გამთენიისას ბაჰრეინსა და ქუვეითში სარაკეტო განგაშის სიგნალები ჩაირთო, რადგან ირანმა მათ მიმართულებით ახალი შეტევა დაიწყო. იორდანიამაც განაცხადა, რომ სამი ირანული რაკეტა ჩამოაგდო. ირანმა კი ამ სამივე ქვეყნის წინააღმდეგ იერიშების განხორციელება დაადასტურა.
აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის მეთაურმა, ადმირალმა ბრედ კუპერმა განაცხადა, რომ ირანმა მეზობელი სპარსეთის ყურის არაბული სახელმწიფოების მიმართულებით ათობით რაკეტა და უპილოტო საფრენი აპარატი გაუშვა.
„აშშ-ის ძალები პასუხს აგებინებენ ირანს დაუსაბუთებელი აგრესიისთვის, რომელიც უდანაშაულო ადამიანების სიცოცხლეს კვლავ საფრთხეს უქმნის“, – განაცხადა კუპერმა.
ამჟამად არაბეთის ზღვაში აშშ-ის სულ მცირე 19 სამხედრო ხომალდი იმყოფება, მათ შორის ორი ავიამზიდი და საზღვაო ქვეითებით დატვირთული სადესანტო ხომალდი. CENTCOM-ის ცნობით, ახლო აღმოსავლეთის საჰაერო სივრცეში ასობით ამერიკული სამხედრო თვითმფრინავი მოქმედებს.
როდესაც აშშ-მ და ისრაელმა 28 თებერვალს ირანის წინააღმდეგ სამხედრო კამპანია დაიწყეს, თეირანმა ჰორმუზის სრუტეში გემებზე თავდასხმებითა და მუქარით პრაქტიკულად შეაფერხა ნაოსნობა, რამაც ნავთობის, სასუქისა და სხვა პროდუქციის ფასები მნიშვნელოვნად გაზარდა.
ბოლო პერიოდში ირანმა იერიშები მიიტანა იმ გემებზეც, რომლებიც ომანის სანაპიროსთან მდებარე, აშშ-ის სამხედროების მიერ კონტროლირებად მარშრუტზე გადაადგილდებოდნენ. ამის საპასუხოდ ვაშინგტონმა განაცხადა, რომ საჭიროების შემთხვევაში ჰორმუზის სრუტეს ძალის გამოყენებით გახსნის, თუმცა ექსპერტების შეფასებით, ამისთვის გაცილებით დიდი სამხედრო ფლოტი და შესაძლოა ათიათასობით სახმელეთო ჯარისკაცი იქნება საჭირო.
ირანის ელჩმა გაეროში, ამირ საიდ ირავანიმ დაგმო ამერიკის მიმდინარე სამხედრო ოპერაციები.
„აშშ აგრესორია და არა მსხვერპლი“, – განაცხადა მან გაეროს ხელმძღვანელობისადმი გაგზავნილ წერილში.
დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ 13 ივლისს მას სპარსეთის ყურის რეგიონის „მეფეებმა და ემირებმა“ დაურეკეს და შესთავაზეს, გემებისთვის გადასახადის დაწესების ნაცვლად აშშ-ში მილიარდობით დოლარის ინვესტიცია განეხორციელებინათ.
„მათ მითხრეს: გვირჩევნია ეს სხვაგვარად მოვაგვაროთ. გვსურს მილიარდობით დოლარის ინვესტიცია ჩავდოთ ამერიკაში“, – განაცხადა ტრამპმა თეთრ სახლში.
მისივე თქმით, ეს ვარიანტი ურჩევნია, რადგან „არავის უნდა ჰქონდეს უფლება, ჰორმუზის სრუტის გავლისთვის გადასახადი დააწესოს“.
ჯერჯერობით უცნობია, ეს ახალი საინვესტიციო ვალდებულებები იქნება თუ მხოლოდ იმ შეთანხმებების გაგრძელებაა, რომლებიც ტრამპმა ახლო აღმოსავლეთში გასული წლის ვიზიტის შემდეგ გამოაცხადა.
Fox News-თან ინტერვიუში ტრამპმა განაცხადა, რომ მომდევნო ორ დღეში ირანის წინააღმდეგ ახალი ამერიკული დარტყმები იგეგმება, ხოლო თუ მოლაპარაკებები არ განახლდება, მომავალ კვირაში სამიზნეებად შესაძლოა ხიდები და ელექტროსადგურები იქცეს.
ახლო აღმოსავლეთში თავდასხმები გრძელდება
აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის განცხადებით, 13 ივლისს ირანის რამდენიმე რეგიონზე განხორციელდა იერიშები. თეირანმა ეს დაადასტურა, თუმცა მსხვერპლისა და ზარალის საერთო მონაცემები არ გამოუქვეყნებია.
რამდენიმე საათში, მას შემდეგ რაც ვაშინგტონმა ოპერაციის დასრულების შესახებ განაცხადა, სპარსეთის ყურეში მდებარე ბუშერის ქალაქში სულ მცირე ოთხ ადგილზე აფეთქებები მოხდა. ასევე აფეთქებების შესახებ გავრცელდა ცნობები აჰვაზსა და ბანდარ-აბასში.
ამ თავდასხმებმა კვლავ გააჩინა ვარაუდი, რომ სპარსეთის ყურის არაბული სახელმწიფოები ირანის წინააღმდეგ საპასუხო მოქმედებებს ახორციელებენ, თუმცა ამას საჯაროდ არ აღიარებენ.
ქუვეითმა ცალკე განაცხადა, რომ ირანის თავდასხმის შედეგად სამშაბათს მისი სამხედრო-საზღვაო ძალების ოთხი წევრი დაშავდა, ხოლო ერთ შენობას ცეცხლი გაუჩნდა.
დროებითი შეთანხმების მიხედვით, ირანი 60 დღის განმავლობაში თანახმა იყო, ჰორმუზის სრუტის გავლა გადასახადის გარეშე ყოფილიყო შესაძლებელი, თუმცა შეთანხმებაში არ იყო განსაზღვრული, რა მოხდებოდა ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ.
თეირანი ამტკიცებს, რომ სრუტეში მოძრაობის რეგულირებისა და საჭიროების შემთხვევაში გადასახადის დაწესების უფლება აქვს, რასაც აშშ არ ეთანხმება.
Brent-ის ტიპის ნავთობის ფასმა 13 ივლისს მოკლევადიანად ბარელზე 87 დოლარს გადააჭარბა, თუმცა ეს მაინც მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება ომის პიკზე დაფიქსირებულ თითქმის 120 დოლარს. ტრამპის განცხადების შემდეგ, რომლის მიხედვითაც გემებისთვის გადასახადის დაწესებაზე უარი თქვა, ფასი დაახლოებით 78 დოლარამდე დაეცა.
ამასთან, რეგიონული შუამავლები კვლავ მუშაობენ, რომ აშშ და ირანი მოლაპარაკებების მაგიდასთან დააბრუნონ.
