პუტინი: რა იყო იალტის შეთანხმებაში ცუდი? რა არის ამაში ცუდი?

პუბლიკა

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა ჩინეთში თქვა, რომ უკრაინაში ომის დასრულებისთვის კომპრომისზე წასვლა კიევსა და ევროპას არ სურთ. განცხადება მან შენჟენში ჩინეთის, რუსეთისა და აშშ-ის ლიდერების სამმხრივი შეხვედრის შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე ისაუბრა.

პუტინის თქმით, დონალდ ტრამპთან და სი ძინპინთან შეხვედრა „ღია ატმოსფეროში“ გაიმართა და მხარეებს ერთმანეთის პოზიციების უკეთ გაგების შესაძლებლობა მისცა. მან მოლაპარაკებებს „დიპლომატიის ისტორიაში მნიშვნელოვანი თავი“ უწოდა და აღნიშნა, რომ რიგ მნიშვნელოვან საკითხებზე ლიდერებმა, თუ არა შეთანხმებას, საერთო გაგებას მაინც მიაღწიეს.

მისივე განცხადებით, აშშ-ის, რუსეთისა და ჩინეთის სამმხრივი ფორმატი სასარგებლოა, თუმცა ლიდერებს არ შეუთანხმებიათ, რომ ასეთი შეხვედრები რეგულარულად გაიმართოს.

BBC-ის რუსული სამსახურის ჟურნალისტმა სტივ როზენბერგმა პუტინს ჰკითხა, ნიშნავს თუ არა ჩინეთის, რუსეთისა და აშშ-ის მიერ მშვიდობის შესახებ დეკლარაციის ხელმოწერა, რომ მოსკოვი უკრაინასთან ომს დაასრულებს.

პუტინმა შეკითხვას ხუმრობით უპასუხა და იკითხა, ხომ არ სთხოვა ტრამპმა ჟურნალისტს ამ შეკითხვის დასმა. შემდეგ კი განაცხადა, რომ უკრაინაში კონფლიქტის დასრულება უკრაინულ მხარეზეა დამოკიდებული და კომპრომისზე კიევი უნდა წავიდეს.

პუტინმა ასევე თქვა, რომ რუსეთი აგრესორი არ არის და ამის არგუმენტად ყირიმის ხიდსა და რუსეთის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე განხორციელებული თავდასხმები მოიყვანა.

პუტინმა ასევე ისაუბრა 1945 წლის იალტის კონფერენციასთან ჩინეთში გამართული შეხვედრის შედარებაზე –  მისი თქმით, იალტის კონფერენციაზე მეორე მსოფლიო ომში ნაციზმზე გამარჯვება გაფორმდა და მსგავსი შეთანხმების მიღწევა „ნეონაციზმზე გამარჯვების“ შემთხვევაშიც სწორი იქნებოდა.

„რა იყო იალტაში ცუდი? რა იყო ამაში ცუდი?“ – თქვა პუტინმა.

1945 წლის 4-11 თებერვალს საბჭოთა კავშირის, აშშ-ისა და დიდი ბრიტანეთის ლიდერები: იოსებ სტალინი, ფრანკლინ რუზველტი და უინსტონ ჩერჩილი იალტაში შეიკრიბნენ და მეორე მსოფლიო ომის დასრულება და მსოფლიო დღის წესრიგი განიხილეს. მათ ევროპა გავლენის სფეროებად გაიყვეს.

პუტინის თქმით, იალტის შეთანხმებებმა შექმნა პირობები გაეროს დაფუძნებისთვის და მომდევნო 80 წლის განმავლობაში მსოფლიო მასშტაბის დიდი რყევები თავიდან აიცილა. პუტინმა უარყო მოსაზრება, რომ სამი ქვეყნის ლიდერები მსოფლიოს გადანაწილებას ცდილობდნენ და აღნიშნა, რომ იალტაზე მსოფლიო კი არ გაიყვეს, არამედ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ არსებული რეალობა დააფიქსირეს.

„დღევანდელ კონფლიქტებთან დაკავშირებით კი ადგილზე არსებული რეალობის მიღება იქნება საჭირო“, – თქვა რუსეთის პრეზიდენტმა – ეს განცხადება უკრაინაში მიმდინარე ომთან დაკავშირებით მის პოზიციად აღიქმება.

რამდენიმე დღის წინ უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ თქვა, რომ მას არ სურს „იალტა 2“. საქმე ეხებოდა დონალდ ტრამპის განცხადებას უსაფრთხოების ახალ შეთანხმებაზე, რომელიც შესაძლოა არა მხოლოდ უკრაინას, არამედ მთელ ევროპას შეეხოს. ტრამპის განცხადება ევროპამაც დაგმო – მათ განაცხადეს, რომ ევროპას უკვე აქვს უსაფრთხოების არქიტექტურა, ხოლო 12 ნოემბერს დუბლინში გამართულ EPC-ის სამიტზე 40-მა ქვეყანამ საფრანგეთის მიერ ინიციირებულ ევროპის უსაფრთხოების დეკლარაციასაც მოაწერა ხელი.

დღეს ჩინეთში პუტინმა ასევე ილაპარაკა ყირიმის ხიდზე, რომელიც რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ნახევარკუნძულს რუსეთის ტერიტორიასთან აკავშირებს. მისი მტკიცებით, ხიდი მხოლოდ სამოქალაქო დანიშნულების ობიექტია და მასზე სამხედრო ტექნიკა ან სამხედრო ტვირთი არ გადააქვთ.

რუსეთის პრეზიდენტმა თქვა, რომ ხიდზე განხორციელებული თავდასხმების შემდეგ მოსკოვი ცეცხლის შეწყვეტის შესაძლებლობას აღარ განიხილავს, მოლაპარაკებებში მონაწილეობას არ მიიღებს და რომ რუსეთის საპასუხო ზომები „ბევრად უფრო მტკივნეული“ იქნება.

რაც შეეხება სამმხრივი შეხვედრის სხვა საკითხებს, პუტინის თქმით, მათ განიხილეს გაეროს რეფორმა, უსაფრთხოების საკითხები და ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობა განიხილეს. პუტინმა აღნიშნა, რომ „რუსეთს უპირატესობა აქვს ბირთვული ტექნოლოგიებისა და ატომური ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების სფეროში“.

შეხვედრის ერთ-ერთი მთავარი შედეგი ჩინეთის, რუსეთისა და აშშ-ის ერთობლივი დეკლარაცია გახდა. დოკუმენტში ლიდერები „ადასტურებენ მზადყოფნას, ხელი შეუწყონ სტრატეგიული სტაბილურობისა და საერთაშორისო უსაფრთხოების შენარჩუნებას“.

დეკლარაციის თანახმად, „სამი ქვეყანა გააგრძელებს დიალოგს ბირთვული რისკების შემცირებისა და ბირთვული იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხებზე“. ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა ბირთვული იარაღი კაცობრიობის თავზე დამოკლეს მახვილად შეაფასა და განაცხადა, რომ ასეთი იარაღი სრულად უნდა აიკრძალოს და განადგურდეს.

„ბირთვულ ომში გამარჯვება შეუძლებელია და ის არასოდეს უნდა დაიწყოს“, – განაცხადა სი ძინპინმა.

დოკუმენტში ასევე საუბარია ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაზე და გადამუშავებული ნავთობპროდუქტების წარმოებისა და მიწოდების გაზრდაზე. ამასთან, ლიდერებმა განაცხადეს, რომ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ და მსგავსმა ინსტიტუტებმა საკუთარი იურისდიქცია ბოროტად არ უნდა გამოიყენონ.

ჩინეთის სახელმწიფო ტელევიზიის ცნობით, სი ძინპინმა შეხვედრა „პოზიტიურად, კონსტრუქციულად და მაღალპროდუქტიულად“ შეაფასა. მან ხაზი გაუსვა მეორე მსოფლიო ომის დროს სამი ქვეყნის თანამშრომლობას და აღნიშნა, რომ დიდი სახელმწიფოები ერთმანეთის უსაფრთხოების ლეგიტიმურ ინტერესებს პატივს უნდა სცემდნენ.

სამმხრივ შეხვედრამდე ტრამპსა და სი ძინპინს შორის ორმხრივი მოლაპარაკებებიც გაიმართა. ჩინური მხარის ინფორმაციით, მათ სავაჭრო ურთიერთობები, ტაივანის საკითხი და ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული გამოწვევები განიხილეს. სი ძინპინმა იმედი გამოთქვა, რომ ვაშინგტონი ტაივანის საკითხთან დაკავშირებით სწორ გადაწყვეტილებებს მიიღებს, რათა ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები არ გაუარესდეს.

ამასთან, კრემლის პრესსპიკერმა დიმიტრი პესკოვმა განაცხადა, რომ უკრაინა სამი ქვეყნის ლიდერების შეხვედრის მთავარი თემა არ ყოფილა.

შეხვედრა დაახლოებით საათ-ნახევარს გაგრძელდა. მისი დასრულების შემდეგ სი ძინპინმა პუტინი ავტომობილამდე გააცილა, ტრამპი კი აშშ-ში დასაბრუნებლად გაემგზავრა.

აღწერილი მოლაპარაკებების მიუხედავად, უკრაინაში ომის დასრულების კონკრეტული შეთანხმება მიღწეული არ ყოფილა. პუტინმა კვლავ გაიმეორა მოსკოვის პოზიცია, რომ ომის დასრულებისთვის კომპრომისზე კიევი უნდა წავიდეს.

მანამდე დონალდ ტრამპმა „ფოქს ნიუსთან“ ინტერვიუში თქვა, რომ „უკრაინის ომი აშშ-ს არ ეხება“ და მეტიც, ისინი „ამითი დიდ ფულს შოულობენ“, რადგან უკრაინაზე იარაღს „ფასდაკლებების გარეშე ყიდიან“.