რუსული სავაჭრო შეზღუდვების ფონზე ევროკავშირი სომხური პროდუქციის იმპორტს გაამარტივებს

ავტორი: არშალუის ბარსეღიანი

ევროკავშირის საბჭომ დაამტკიცა ევროკომისიის წინადადება, რომლის თანახმადაც სომხური პროდუქციისთვის სავაჭრო ლიბერალიზაციის დროებითი ზომები ამოქმედდება. ამით ევროკავშირი მხარს დაუჭერს სომხეთს იმ ფონზე, როცა რუსეთი სომხურ ექსპორტზე შეზღუდვების დაწესებას აგრძელებს. მოსალოდნელია, რომ ეს ზომები საბოლოოდ სექტემბრის პლენარულ სესიაზე ევროპარლამენტის მხარდაჭერის შემდეგ დამტკიცდება. 

საბჭოს თანხმობის შესახებ ევროკავშირმა 2 სექტემბერს განაცხადა – ყირგიზეთის დედაქალაქ ბიშკეკში ნიკოლ ფაშინიანისა და ვლადიმირ პუტინის შეხვედრის მომდევნო დღეს. შეხვედრას არ მოჰყოლია რაიმე განცხადება რუსეთის მხრიდან სომხურ პროდუქციაზე იმპორტის შეზღუდვების გაუქმების შესახებ.

შეზღუდვები შეფასდა, როგორც ფაშინიანზე ზეწოლის მცდელობა და, ამავდროულად, კრემლისთვის სასურველი საპარლამენტო კანდიდატების მხარდაჭერის საშუალება. მიუხედავად ვარაუდისა, რომ არჩევნების შემდეგ რუსეთი შესაძლოა შეზღუდვებს თანდათან გააუქმებდა, მოსკოვმა პირიქით, დამატებითი ზომები შემოიღო, რომლებიც სომხეთის სხვა საექსპორტო პროდუქციასაც შეეხო.

„ახალი ზომები სომხეთის ევროკავშირში ექსპორტის დაახლოებით 80%-ის ლიბერალიზაციას მოახდენს“, – განაცხადა 2 სექტემბერს ევროკავშირის საბჭომ.

ლიბერალიზაციის ზომები ორი წლის განმავლობაში იმოქმედებს და „მოიცავს სომხეთიდან რუსეთში ახალი ხილის, ბოსტნეულისა და მცენარეების ექსპორტის თითქმის 99%-ს, ხოლო სასმელებისა და ალკოჰოლური სასმელების ექსპორტის 91%-ზე მეტს“.

ევროკავშირის საბჭომ ასევე აღნიშნა, რომ შეღავათიანი რეჟიმი „გარკვეულ პირობებს ითვალისწინებს და ასევე მოიცავს დაცვის მექანიზმებს, რათა ევროკავშირის ბაზარი დაცული იყოს იმ შემთხვევაში, თუ იმპორტი ევროკავშირის მწარმოებლებს უარყოფითად დააზარალებს“.

სომხური პროდუქციის იმპორტის ლიბერალიზაციაზე წინადადება ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა ივლისში წარადგინა. მაშინ ფონ დერ ლაიენმა სომხური პროდუქციისთვის ევროკავშირის ბაზარზე უბაჟო წვდომის შეთავაზება დააანონსა, რომელიც მიზნად ისახავდა ივნისში გამოცხადებული 52 მილიონი ევროს (59 მილიონი დოლარის) დახმარების პაკეტის შევსებას.

გუშინ ევროკავშირის საბჭომ განაცხადა, რომ წინადადებას ცვლილებების გარეშე დაუჭირა მხარი, რაც გზას უხსნის რეგულაციის „სწრაფად მიღებას“ ევროპარლამენტის მიერ სექტემბერში.

ამის შემდეგ საბჭო ფორმალურად დაამტკიცებს რეგულაციას, რომელიც ძალაში შევა ევროკავშირის ოფიციალურ ჟურნალში (Official Journal of the EU) გამოქვეყნების მომდევნო დღეს.

ერევანი აცხადებს, რომ სურსათის ექსპორტმა „თითქმის მიაღწია“ 2025 წლის მაჩვენებლებს

7 ივნისის არჩევნებამდე მოსკოვმა და ევრაზიულმა კავშირმა არაერთი განცხადება გაავრცელეს იმის შესახებ, რომ სომხეთმა მნიშვნელოვნად ისარგებლა როგორც ამ ბლოკთან, ისე რუსეთთან ვაჭრობით.

ბოლო ასეთი განცხადება პუტინმა ფაშინიანთან ბიშკეკში 1 სექტემბერს გამართულ შეხვედრაზე გააკეთა. მან ხაზი გაუსვა რუსეთის ეკონომიკურ მნიშვნელობას სომხეთისთვის და საკუთარ ქვეყანას სომხეთის „მთავარ სავაჭრო და ეკონომიკურ პარტნიორი“ უწოდა, რომლის წილიც დაახლოებით 30%-ს შეადგენს.

2 სექტემბერს სომხეთის ეკონომიკის მინისტრმა გევორქ პაპოიანმა Facebook-ზე დაწერა, რომ რუსეთის მიერ დაწესებული შეზღუდვების მიუხედავად, სომხეთის აგროსასურსათო ექსპორტმა „თითქმის მიაღწია გასული წლის ექსპორტის მოცულობას“. 2026 წლის იანვარ-ივლისში ექსპორტის მოცულობამ 849 მილიონი დოლარი შეადგინა, მაშინ როცა 2025 წლის იმავე პერიოდში ეს მაჩვენებელი 865 მილიონ დოლარს შეადგენდა, რაც 1,9%-ით ნაკლებია.

სომხეთის ხელისუფლებამ ასევე განაცხადა, რომ ქვეყანამ არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში 60 ტონა თევზისა და თევზის პროდუქტების ექსპორტი განახორციელა.

ამავდროულად, სომხეთის ევროკავშირში ინტეგრაციის მისწრაფებები სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობებში ერთ-ერთ მთავარ სადავო საკითხად იქცა. მოსკოვი სულ უფრო ხშირად მოუწოდებს სომხეთს, ჩაატაროს რეფერენდუმი ევროკავშირში ინტეგრაციის ან ევრაზიულ კავშირში დარჩენის საკითხზე. ერევანი აცხადებს, რომ ეს საკითხი ჯერ საკმარისად მომწიფებული არ არის.

დღეს, 3 სექტემბერს რუსეთის ვიცე-პრემიერმა ალექსეი ოვერჩუკმა განაცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთის ევროკავშირში გაწევრება ერევნის არჩევანი და სუვერენული უფლებაა, „რუსეთსაც აქვს უფლება, გადავწყვიტოთ ის საკითხები, რომლებიც დაკავშირებულია იმ შეღავათებთან, რომლებსაც სომხეთი დაკარგავს, თუ ის ევროკავშირთან დაახლოებას გადაწყვეტს“.

დღესვე ფაშინიანმა კიდევ ერთხელ გაიმეორა, რომ სომხეთმა საექსპორტო ბაზრების დივერსიფიკაცია უნდა გააგრძელოს და ამ პოლიტიკას „სომხეთის სტრატეგია“ უწოდა.

სტატია მომზადებულია OC Media-სთან პარტნიორული შეთანხმების ფარგლებში. შესაძლოა, მცირედ რედაქტირებული იყოს სტილისტური თვალსაზრისით. სტატიის ორიგინალი ვერსია შეგიძლიათ, წაიკითხოთ აქ.