ავტორი: არშალუის ბარსეღიანი
სომხეთში დააკავეს გიუმრიში დისლოცირებული ორი რუსი ჯარისკაცი. მათ უკრაინის მოქალაქის, დმიტრო სამუელენკოს ცემაში ედებათ ბრალი, – ამის შესახებ ინფორმაცია „რადიო თავისუფლებამ“ გაავრცელა. ინციდენტი, სავარაუდოდ, დაახლოებით ერთი თვის წინ მოხდა.
სომხეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებმა მედიას განუცხადეს, რომ ორივე პირი სომხეთის პენიტენციურ დაწესებულებაშია მოთავსებული და მათ მსუბუქი დაზიანების მიყენებაში ედებათ ბრალი. მომხდართან დაკავშირებით კომენტარი არც რუსეთის და არც უკრაინის ხელისუფლებას არ გაუკეთებია.
გიუმრიში მდებარე რუსეთის 102-ე სამხედრო ბაზა 1940-იან წლებში დაარსდა და, სავარაუდოდ, 3 000-ზე მეტ რუს სამხედრო მოსამსახურეს აერთიანებს. ის დიდი ხანია სამხრეთ კავკასიაში რუსეთის სამხედრო ყოფნის ერთ-ერთ მთავარ საყრდენს წარმოადგენს.
„რადიო თავისუფლების“ ცნობით, სამუელენკომ სამართალდამცავ ორგანოებს მიმართა და განაცხადა, რომ გიუმრის ანის რაიონში ორმა ჯარისკაცმა სცემა.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც რუსეთის სამხედრო ბაზა სკანდალის ცენტრში ექცევა რუსი სამხედროების მიერ ადგილობრივი მოსახლეობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების გამო.
2015 წელს რუსმა სამხედრო მოსამსახურე ვალერი პერმიაკოვმა გიუმრიში სომხური ოჯახის შვიდი წევრი მოკლა. მას სამუდამო პატიმრობა მიესაჯა. სასჯელის გარკვეული პერიოდის რუსეთის სამხედრო ბაზაზე მოხდის შემდეგ, 2017 წლის მაისში ის რუსეთში გადაიყვანეს.
რამდენიმე წლის შემდეგ, 2018 წლის დეკემბერში, გიუმრის ქუჩებში რუსმა სამხედრო მოსამსახურემ, ანდრეი რაზგილდეევმა, ადგილობრივი მცხოვრები ქალი, ჯულიეტა ღაზარიანი ცემით მოკლა.
მას 7-წლიანი და 6-თვიანი პატიმრობის მოხდის შემდეგ, ივნისში გათავისუფლების უფლება მიეცა.
ნოემბრის დასაწყისში ვანაძორის ჰელსინკის მოქალაქეთა ასამბლეის ოფისმა კიდევ ერთი ინციდენტის შესახებ გაავრცელა ინფორმაცია, რომელშიც რუსი სამხედროები ფიგურირებდნენ.
სამოქალაქო უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ გამოაქვეყნა ვიდეო, რომელიც, როგორც თქვეს, მიიღეს და რომელშიც ჩანს, თუ როგორ სცემენ და ამცირებენ ახალგაზრდა მამაკაცს „გიუმრიში მდებარე რუსეთის 102-ე სამხედრო ბაზის ნიღბიანი სამხედრო მოსამსახურეები“.
ორგანიზაციის ცნობით, მათ დანაშაულის შესახებ სომხეთის გენერალურ პროკურატურას შეატყობინეს, რის შემდეგაც საგამოძიებო კომიტეტმა სისხლის სამართლის საქმის წარმოება დაიწყო. თუმცა, უფლებადამცველი ორგანიზაციის განცხადებით, იმ დროისთვის „არავინ იყო დაკავებული“.
ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა, არტურ საკუნცმა, განცხადებაში შეშფოთება გამოთქვა, რომ „შესაძლოა, კვლავ ისეთი ვითარება მივიღოთ, როდესაც რუსი სამხედრო მოსამსახურეები რუსეთის სამხედრო ბაზაზე დარჩებიან და სომხეთის სამართალდამცავ ორგანოებს არ გადაეცემიან“.
„რადიო თავისუფლების“ ცნობით, ვიდეოში ასახული ახალგაზრდა მამაკაცი ეთნიკურად რუსიც არის. მას სამოქალაქო ტანსაცმელი აცვია, ხოლო პირი, რომელიც მას სცემს, სამხედრო ფორმაშია გამოწყობილი. თუმცა, უცნობია, თავად დაზარალებულიც სამხედრო მოსამსახურეა თუ არა და ინციდენტი სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე მოხდა თუ მის ფარგლებს გარეთ.
ბოლო ინციდენტმა სომხეთში დისლოცირებული რუსი სამხედრო მოსამსახურეების პასუხისმგებლობისა და იმის შესახებ არსებული კითხვები კვლავ გაამწვავა, თუ რამდენად შეუძლია სომხეთის ხელისუფლებას მათ მიმართ საკუთარი იურისდიქციის განხორციელება.
რუსი სამხედროების მონაწილეობით სომხეთში განხილულ წინა საქმეებში ბრალდებულები სომხურ საპატიმრო დაწესებულებებში გადაყვანის ნაცვლად რუსეთის სამხედრო ბაზაზე რჩებოდნენ. ეს სასამართლო პროცესების ჩატარების ფორმაზეც აისახებოდა — სხდომები დისტანციურად ან უშუალოდ რუსეთის სამხედრო ბაზაზე იმართებოდა.
ეს ორი ინციდენტი სომხეთიდან რუსული სამხედრო ბაზის შესაძლო გაყვანის შესახებ ბოლო პერიოდში გამართულ დისკუსიებს მოჰყვა.
სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანსა და რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინს შორის 1 სექტემბერს გამართული ბოლო შეხვედრის შემდეგ პუტინმა განაცხადა, რომ მოსკოვი მზად არის, სომხეთის მოთხოვნის შემთხვევაში, ქვეყნიდან სამხედრო ბაზა გაიყვანოს.
„თუ სომხეთი მიიჩნევს, რომ სომხეთში რუსული სამხედრო ბაზა საჭირო არ არის, ჩვენ ხვალვე წავალთ. მაგრამ მზად არის სომხეთი ამისთვის? თუ მზად არის, გთხოვთ. ჩვენ არავის არაფერს მოვახვევთ თავს“, – განაცხადა მაშინ პუტინმა.
ამის შემდეგ სომხეთის ოფიციალურმა პირებმა, მათ შორის ფაშინიანმა, განაცხადეს, რომ ერევანს მოსკოვთან მოლაპარაკებებში სამხედრო ბაზის გაყვანის საკითხი არ დაუყენებია.
ფაშინიანმა ასევე აღნიშნა, რომ სომხეთი ბაზას „სასიცოცხლო აუცილებლობად“ არ მიიჩნევს. მისი თქმით, ერევანი არ შეეწინააღმდეგება ბაზის გაყვანას, თუმცა მზად არის, განიხილოს მისი შემდგომი ყოფნის საკითხიც, თუკი მოსკოვს სომხეთში დარჩენა სურს.
მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთის ოფიციალური პირები ამტკიცებენ, რომ მათი სამხედრო ბაზა „სომხეთისა და სამხრეთ კავკასიის უსაფრთხოების არქიტექტურის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი კომპონენტია“, სომხეთის უშიშროების საბჭოს მდივანმა, ალენ სიმონიანმა, მიანიშნა, რომ სომხეთში ზოგიერთი ადამიანი გიუმრიში მდებარე რუსულ სამხედრო ბაზას საფრთხედ აღიქვამს.
სტატია მომზადებულია OC Media-სთან პარტნიორული შეთანხმების ფარგლებში. შესაძლოა, მცირედ რედაქტირებული იყოს სტილისტური თვალსაზრისით. სტატიის ორიგინალი ვერსია შეგიძლიათ, წაიკითხოთ აქ.
