ავტორი: ელიზავეტა ჩუხაროვა
აფხაზეთის „საზოგადო მოღვაწეთა ჯგუფმა“ ე.წ ხელისუფლებას მიმართა, გადადოს უკრაინაში რუსეთის ომში რუსეთის მხარეს მებრძოლი, დაღუპული აფხაზი მოხალისეების მონუმენტის დადგმა. მათი განცხადებით, მონუმენტის აღმართვა ნაადრევია და ეს საკითხი ომის დასრულების შემდეგ უნდა განიხილონ.
მიმართვის ავტორებმა წერილით მიმართეს პრეზიდენტ ბადრა გუნბას, პარლამენტსა და სოხუმის მერიას.
წერილს ხელს აწერს ექვსი ადამიანი: ე.წ პარლამენტის ყოფილი დეპუტატები: ვალერი კვარჩია, ახრა ბჟანია, ილია გუნია, გურამ გუმბა, ასევე მხატვარი ბატალ ჯაფუა და ლექტორი ადგურ კაკობა.
ისინი აღნიშნავენ, რომ მოხალისეების ხსოვნის უკვდავყოფის წინააღმდეგი არ არიან, თუმცა მიაჩნიათ, რომ მემორიალების შექმნა „დროის გამოცდასა და ისტორიული მოვლენების გადამოწმებას“ საჭიროებს.
„არავინ იცის, როგორ, როდის და რა პირობებში შეძლებს ეს ორი მჭიდროდ დაკავშირებული ხალხი ჯერ ურთიერთგაგების, შემდეგ კი შერიგების მიღწევას. თუმცა ეს გარდაუვლად მოხდება. მხოლოდ ამის შემდეგ, წლების გასვლის შემდეგ, შევძლებთ დავუბრუნდეთ ამ ისტორიული მოვლენისადმი მიძღვნილი მემორიალის საკითხის განხილვას“, – ნათქვამია მიმართვაში.
აქტივისტები ასევე აღნიშნავენ, რომ სოხუმში დღემდე არ არსებობს 1992–1993 წლების აფხაზეთის ომში მებრძოლთა მემორიალი.
„თუ ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნების პროცესს ვიწყებთ, სწორედ მათით უნდა დავიწყოთ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, გაუგებრობის რისკი არსებობს არა მხოლოდ აფხაზეთის მოქალაქეების, არამედ ჩრდილოეთ კავკასიაში ჩვენი მეგობრების და დაღუპული მოხალისეების ოჯახების მხრიდანაც“, – აცხადებენ ისინი.
ჯგუფმა ასევე გააკრიტიკა არგუმენტები, რომლის მიხედვითაც უკრაინაში აფხაზების მონაწილეობა შედარებულია 1992-1993 წლების ომში საქართველოს მხარეს უკრაინელი მოხალისეების ბრძოლასთან.
„გვინდა, საზოგადოებას შევახსენოთ, რომ აფხაზეთის წინააღმდეგ ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა ხალხების წარმომადგენლებიც იბრძოდნენ, თან გაცილებით დიდი რაოდენობით“, – წერენ ისინი და დასძენენ, რომ უკრაინელები აფხაზეთის მხარესაც იბრძოდნენ, როგორც მოხალისეები.
მიმართვის ავტორები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ „აფხაზეთი არ ებრძვის უკრაინას“ და რომ ძეგლის დადგმამ შესაძლოა გამოიწვიოს აფხაზეთის აღქმა „შეიარაღებული კონფლიქტის მხარედ“.
„ეს ჩვენი მოქალაქეების ომში მონაწილეობას მათი პირადი არჩევანიდან ჩვენი სახელმწიფოს სახელით მიღებულ კოლექტიურ არჩევანად გარდაქმნის“, – ნათქვამია მიმართვაში.
უკრაინის ომში დაღუპული მონუმენტის დადგმა აფხაზეთში ივლისის დასაწყისიდან განიხილება. რუსეთში ოკუპირებული აფხაზეთის „ელჩის“, ალხას კვიცინიას ცნობით, 2025 წლის ივლისის მონაცემებით, ცნობილია 66 დაღუპული აფხაზი მოქალაქის შესახებ.
ცნობილია, რომ უკრაინაში აფხაზები რუსეთის მხარეს ჯერ კიდევ 2014 წლიდან იბრძვიან.
სოხუმში რეგულარულად იმართება დონბასში მებრძოლი მოხალისეებისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები, სადაც ხელისუფლებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლები მათ რუსეთთან ერთად საერთო ბრძოლის მონაწილეებად მოიხსენიებენ. 2025 წლის მაისში სოხუმში გაიმართა დონბასის მოხალისეთა დღისადმი მიძღვნილი „ოფიციალური“ ღონისძიება, რომლის ფარგლებშიც 2014 წლიდან საბრძოლო მოქმედებებში დაღუპულები გაიხსენეს.
სტატია მომზადებულია OC Media-სთან პარტნიორული შეთანხმების ფარგლებში. შესაძლოა, მცირედ რედაქტირებული იყოს სტილისტური თვალსაზრისით. სტატიის ორიგინალი ვერსია შეგიძლიათ წაიკითხოთ აქ.
კითხვის გასაადვილებლად, აფხაზეთის, მთიანი ყარაბაღისა და სამხრეთ ოსეთის ინსტიტუტების ან პოლიტიკური პოზიციების განხილვისას OC Media არ იყენებს ისეთ განსაზღვრებებს, როგორიცაა „დე ფაქტო“, „არაღიარებული“ ან „ნაწილობრივ აღიარებული“. ეს არ გულისხმობს პოზიციას მათ სტატუსთან დაკავშირებით.
