რას აკეთებს საქართველო კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ?    

პუბლიკა

 „გუშინ საღამოს და დღეს დილით მოსულმა ძლიერმა სეტყვამ ახმეტის და გურჯაანის რაიონებში 8 სოფელი დააზარალა. ახმეტაში დაისეტყვა სოფლები ქისტაური, ახშანი, ზემო ხოდაშენი და ჩაბინაანი. ადგილობრივი მცხოვრებლების ინფორმაციით, სეტყვამ დაახლოებით 300 ჰექტრამდე ვენახი 80%-ით გაანადგურა, დაზიანდა ხეხილი, ბოსტნეული და მარცვლოვანი კულტურები”…

„მთელი დღის განმავლობაში ინტენსიური და ძლიერი წვიმის შედეგად რამდენიმე საავტომობილო გზაზე მოძრაობა დროებით შეფერხდა. ვაზიანი-გომბორი-თელავის საავტომობილო გზის 55-ე კმ-ზე ადიდდა ხევები, რამაც საავტომობილო მოძრაობის შეჩერება გამოიწვია”…

„საქართველოს ფერმერთა და სოფლის მეურნეობის მუშაკთა პროფესიული კავშირის პრეზიდენტი ირინე ფხოველიშვილი გვალვის შედეგებზე საუბრობს. მისი თქმით, მხოლოდ სიღნაღის რაიონში 16 000 ჰა-დან 6 000-ზე კომბაინი საერთოდ ვერ შევიდა. – “რთულ სიტუაციაში არიან ფერმერები, გადახმა საძოვრები, დაიმშა და დაჩაჩანაკდა საქონელი, შემოვიდა ახალი ვირუსული დაავადება. დაიხოცა ფუტკარი. რა შეიძლება იყოს ამაზე დიდი უბედურება?! ფერმერს არ აქვს საშუალება, რომ ოჯახი გამოკვებოს, აღარ ვლაპარაკობ ბანკის სესხებზე.”…

* * *

თუ თქვენ საინფორმაციო საშუალებებიდან უფრო და უფრო ხშირად გესმით ძლიერ წვიმების, დატბორვების, წყალდიდობების, ღვარცოფების, მეწყრების, ცუნამების, სხვადასხვა ქარიშხლების გაძლიერებისა და გახშირების შესახებ უნდა იცოდეთ რომ საკითხი კლიმატის ცვლილებას ეხება. 

კლიმატის ცვლილება თანამედროვე მსოფლიოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გამოწვევაა. მისი გამომწვევი ძირითადი მიზეზები ბუნებრივ მოვლენებთან ერთად  ადამიანის საწარმოო საქმიანობაცაა.

კლიმატის ცვლილება ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში კიდევ უფრო აქტუალური გარემოსდაცვითი პრობლემა გახდა. იგი გლობალური დათბობის პირდაპირი შედეგია, რომელიც წარმოქმნაში ადამიანების საქმიანობას დიდი როლი აქვს. მაგალითად,  სათბური აირების ემისია სითბურ ეფექტს ქმნის, რის შედეგადაც ტემპერატურა იზრდება. 

კავკასიის რეგიონული გარემოსდაცვითმა ცენტრმა ევროკავშირისა (EU) და გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) მხარდაჭერით ჩაატარა კვლევა, იმის თაობაზე, თუ რა ინფორმაციას ფლობს საქართველოს მოსახლეობა კლიმატის ცვლილების შესახებ. 

კვლევის შედეგები ეყრდნობა 1,100 პირისპირ ინტერვიუს, რომლებიც საქართველოს ყველა რეგიონში 2020 წლის აგვისტოსა და სექტემბერში ჩატარდა.

კვლევის ძირითადი მიგნებების თანახმად:

  • გამოკითხულთა 97.6%-ს სმენია კლიმატის ცვლილების შესახებ.
  • მოსახლეობის 91.35% მიიჩნევს, რომ კლიმატის ცვლილება რეალური პროცესია, რომელიც საფრთხეს უქმნის სიცოცხლეს დედამიწაზე.
  • რესპონდენტების 25.9% თვლის, რომ კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული შედეგების მართვას საერთაშორისო ორგანიზაციები შეძლებენ.
  • გამოკითხულთა უმრავლესობა (57.9%) მიიჩნევს, რომ კლიმატის ცვლილება უფრო მეტად მნიშვნელოვანი გამოწვევაა, ვიდრე საერთაშორისო ტერორიზმი და შეიარაღებული კონფლიქტები.
  • მოსახლეობის 36.19% თვლის, რომ ვერაფერს გააკეთებს კლიმატის ცვლილების დასაძლევად (მათ შორის, ქალები: 41.4% კაცები: 30.1%).
  • გლობალურ დათბობა და გვალვები (96.11%), ბუნებრივი კატასტროფები (92.84%) და მყინვარების დნობა და ოკეანეებში ყინულის ფენების შემცირება (91.83%) წარმოადგენს კლიმატის ცვლილებით გამოწვეულ უარყოფით შედეგებს საქართველოს მოსახლეობის აზრით.
  • გამოკითხულთა 86.7%-მა იცის, რომ ენერგოეფექტურობის ზომებს გატარების შედეგად მისი ხარჯები შემცირდება, ხოლო 7.9% თვლის, რომ ენერგოეფექტურობის ზომებს გატარების შედეგად მისი ხარჯები არ შეიცვლება.

„კლიმატის ცვლილება საქართველოშიც ძალიან მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. რასაც ახლო პერიოდში ჩატარებული კვლევაც  ადასტურებს”. – გვეუბნება სოფო ახობაძე, კავკასიის გარემოს დაცვითი ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი.

ის გვიყვება, რომ კლიმატის ცვლილება გამოწვევაა ეკონომიკისთვის და თითოეული ადამიანის კეთილდღეობისთვის. “რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ თავად ადამიანის ჯანმრთელობას, მის სიცოცხლესაც კი უქმნის საფრთხეს”. 

“გახშირებული წყალდიდობები, წყალმოვარდნები, სტიქიური მოვლენები… თუნდაც გავიხსენოთ ჩვენს უახლოეს ისტორიაში 2015 წლის 13 ივნისი. კლიმატის ცვლილებას პირდაპირ აქვს ზეგავლენა და ძალიან დიდ საფრთხეს წარმოადგენს ადამიანისთვის”. – ამბობს ახობაძე

მის თქმით, ჩვენი ეკონომიკისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ინფრასტრუქტურული პროექტები, ინვესტიციების მოზიდვა და ყველა ეს პროექტი, რომელიც დღეს ქვეყანაში იგეგმება, თუ ხორციელდება, კლიმატის რისკებს სერიოზულად განიხილავს.

ახობაძე ამბობს, რომ მათ ორგანიზაცია კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობის კუთხით ბევრ ინიციატივას ახორციელებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით და მათი გამოცდილებიდან გამომდინარე ფერმერებისთვის კლიმატის ცვლილება ყველაზე დიდი გამოწვევაა, დაწყებული აგროვადების ცვლილებებიდან, გახშირებული გვალვებიდან, ჭარბნალექიანობიდან, ადრეული წაყინვებიდან და ა.შ. რაც ხშირად დამანგრეველია სოფლის მეურნეობისთვის და განსაკუთრებით მცირე ფერმერებისთვის.

როგორც კავკასიის გარემოს დაცვითი ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი გვეუბნება, პრობლემა აქტუალური და მწვავე გახდა განსაკუთრებით პანდემიის შემდეგ, როდესაც ყველამ დაინახა, რომ ადვილი არ არის ბუნებრივ მოვლენებთან გამკლავება და საკვების უსაფრთხოების საკითხის უგულვებელყოფა შეუძლებელია

მისივე თქმით, ამ საკითხებზე მყისიერი რეაგირება ძალიან მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის და სწორედ ეს არის გამოძახილი, რომელმაც ადგილი პოვა 2015 წელს პარიზის შეთანხმების სახით. 

„პარიზის შეთანხმებით შეიცვალა მსოფლიოს დამოკიდებულება კლიმატის ცვლილებისადმი, თუ კი მანამდე საქართველოს არ ჰქონდა არანაირი ვალდებულება ნაკისრი და მხოლოდ მის კეთილ ნებაზე იყო დამოკიდებული რას მოიმოქმედებდა კლიმატის ცვლილების პრობლემის გადაწყვეტის პროცესში, ახლა, მთელი მსოფლიო შეთანხმდა, რომ ყველა ქვეყანა ეროვნულ დონეზე განსაზღვრავდა გარკვეულ წილს და ყველას ექნებოდა გარკვეული მიზანი-მაჩვენებელი, თუ რას მოიმოქმედებდა კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ” – გვითხრა სოფო ახობაძემ.

2021 წლის 8 აპრილს, საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცა საქართველოს კლიმატის ცვლილების 2030 წლის სტრატეგია და 2021-2023 წლების სამოქმედო გეგმა. ეს არის სტრატეგიული ჩარჩო დოკუმენტი, რომელიც მოიცავს სათბურის აირების ემისიების შემცირების სახელმწიფო პოლიტიკასა და  დეტალურ ღონისძიებებს ისეთი სექტორების მიხედვით, როგორებიცაა: ენერგიის გენერაცია და გადაცემა, შენობები, სოფლის მეურნეობა, ტრანსპორტი…

კლიმატის ცვლილების სამოქმედო გეგმა 3 ძირითად მიზანს ისახავს: 

  1. ენერგიის გენერაციასა და გადაცემის სექტორში სითბური აირების შემცირება 15%-ით 2030 წლისთვის. 
  2. ტრანსპორტის სექტორში სითბური აირების შემცირება 15%-ით 2030 წლისთვის. 
  3. შენონების სექტორში დაბალნახშირბადიანი მიდგომების ხელშეწყობა.

გეგმა მიზნად ისახავს ტყეების შესაძლებლობის გაზრდას, შთანთქას ნახშირბადი.

***

როგორც კვლევის შედეგების მიხედვით ვნახეთ, კლიმატის ცვლილების თაობაზე საქართველოს მოსახლეობის ინფორმირებულობის დონეს ცუდს ვერ ვუწოდებთ, მიუხედავად ამისა, ქვეყნის პოლიტიკურ დღის წესრიგში ეს საკითხი განსაკუთრებულად წინ წამოწეული არ არის. 

მიმდინარე საარჩევნო დებატებში პრაქტიკულად არსად ფიგურირებს კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ რა ღონისძიებებს დაუწერს ესა თუ ის პოლიტიკური პარტია, არადა კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ ბრძოლა პოლიტიკური საკითხია. იმედია პოლიტიკური ძალები მომავალში გაითვალისწინებენ მოსახლეობის განწყობებს აღნიშნული საკითხის მიმართ.