სომეხთა სათვისტომო აცხადებს, თურქეთის საელჩოსთან გენოციდის შესახებ ღონისძიება არ ჩაატარებინეს

პუბლიკა

საქართველოს სომეხთა სათვისტომო აცხადებს, რომ დღეს, 24 აპრილს თურქეთის საელჩოსთან სომეხთა გენოციდის შესახებ ღონისძიების ჩატარების უფლება არ მისცეს.

„შსს-სგან მიღებული პასუხის მიხედვით, არსებობს განსაზღვრული მოთხოვნების დარღვევის ალბათობა“, – აცხადებს სათვისტომო.

24 აპრილი სომეხთა გენოციდის მსხვერპლთა ხსოვნის დღეა. წელს სომხეთი გენოციდის 111 წლისთავს აღნიშნავს.

საქართველოს სომეხთა სათვისტომო აცხადებს, რომ მათთვის ტრადიციად ქცეული ღონისძიების ჩატარების შეზღუდვა ეწინააღმდეგება დემოკრატიული საზოგადოების ფუნდამენტურ ღირებულებებს, მათ შორის შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლებას, რაც საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ვალდებულებებით არის დაცული.

„განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ მრავალეთნიკურ და მრავალკულტურულ სახელმწიფოში თითოეულ საზოგადოებას ჰქონდეს შესაძლებლობა, მშვიდობიანად და ღირსეულად გამოხატოს საკუთარი ისტორიული მეხსიერება და სამოქალაქო პოზიცია.

აღნიშნული დღე ჩვენთვის არა მხოლოდ ისტორიული მეხსიერების შენარჩუნების სიმბოლოა, არამედ ღირსებისა და სამართლიანობის დაცვის მშვიდობიანი გამოხატულება. ამ ღონისძიების ფარგლებში ჩვენ პატივს ვაგებთ უდანაშაულო მსხვერპლთა ხსოვნას და ამავდროულად ვაფიქსირებთ ჩვენს პოზიციას ისტორიული სიმართლის აღიარების აუცილებლობის შესახებ.

ჩვენ განვსჯით საქართველოს ხელისუფლების ამ გადაწყვეტილებას, რადგან ეს ჩვენი, როგორც საზოგადოების ნაწილის უფლებაა კანონიერად ჩავატაროთ აღნიშნული ღონისძიება მშვიდობიან, ორგანიზებულ და ღირსეულ გარემოში.

გვჯერა, რომ ურთიერთპატივისცემა, დიალოგი და სამართლიანობის პრინციპებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებები არის ის საფუძველი, რომელიც კიდევ უფრო გაამყარებს საქართველოს, როგორც დემოკრატიული და მრავალფეროვანი საზოგადოებას“, – ნათქვამია საქართველოს სომეხთა სათვისტომოს განცხადებაში.


სომეხთა გენოციდი, რომელიც ოსმალეთის იმპერიამ დღევანდელ თურქეთის ტერიტორიაზე ეთნიკური სომხების წინააღმდეგ მოაწყო, 1915 წლის 24 აპრილს დაიწყო, როცა ოსმალეთის პოლიციამ კონსტანტინოპოლში დაახლოებით 250 სომეხი ინტელექტუალი დააპატიმრა.

ამ დღეს „წითელ კვირას” უწოდებენ. ამით დაიწყო კამპანია სომხების წინააღმდეგ, რომელსაც ასობით ათასი სომეხის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

გენოციდი 1915 წლის აპრილიდან 1916 წლის შემოდგომამდე მიმდინარეობდა.

დახოცილთა რაოდენობა დაზუსტებული არ არის, თუმცა, ყველაზე ხშირად გამოყენებული დათვლით, ეს რაოდენობა 640 000-დან 1.2 მილიონამდეა.

ოსმალეთის მხრიდან რეპრესიები მოჰყვა სომეხთა აჯაყნებას – აჯანყებისთვის ოსმალეთმა გადაწყვიტა, დაესაჯა ეთნიკური სომხები, რომლებმაც გადაწყვიტეს, განდგომოდნენ ოსმალთა სახელმწიფოს.

გენოციდი მოხდა პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობისას და ორ ძირითად ეტაპს მოიცავს: შრომისუნარიან მამაკაცთა მკვლელობა და ქალების, ბავშვების, მოხუცებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების დეპორტაცია.

დეპორტაციისას სომხებს არ ჰქონდათ საჭმელი და წყალი. პერიოდულად მათ ძარცვავდნენ, აუპატიურებდნენ და ხოცავდნენ.

სომეხთა გენოციდს თითქმის ერთხმად აღიარებენ, როგორც ისტორიული ფაქტს ისტორიკოსები და გენოციდის მკვლევრები.

ასევე მიიჩნევა, რომ ეს იყო პირველი თანამედროვე გენოციდი, რომლის აღსაწერადაც გამოიგონა თვითონ სიტყვა გენოციდი რაფაელ ლემკინმა, რათა აღეწერა სომეხთა სისტემატიურად განადგურების მიზნით ორგანიზებული გეგმის ცალკეული მასშტაბები.

თურქეთმა სომხეთის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა ოფიციალურად 1991 წელს აღიარა, მაგრამ ამ ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა ჯერაც არ დამყარებულა.

2021 წელს აშშ-ის პრეზიდენტმა, ჯო ბაიდენმა ოსმალეთის იმპერიის მიერ სომეხთა გენოციდი ოფიციალურად აღიარა.